विषयवार तासिका सुधारित

 विषयवार तासिका सुधारित

⇩DOWNLOAD⇩

विषयवार तासिका सुधारित

वेळापत्रक समिती - शाळा वेळापत्रक /शालेय वेळापत्रक

वेळापत्रक समिती वेळापत्रक तयार करण्यासाठी प्रत्येक शाळेत समिती असते. शिक्षकांचे वेळापत्रक व वर्गांचे वेळापत्रक  करताना दोन-तीन महत्त्वाच्या सूचना मात्र लक्षात घ्याव्यात. शिक्षकास शक्यतो प्रशिक्षणाचे विषयच शिकविण्यासाठी यावेत. जेथे हे शक्य नसेल तेथे मुख्याध्यापकांनी संबंधित शिक्षकास विश्वासात घेऊन वेगळा विषय शिकविण्यास यावा. मात्र पूर्वतयारीसाठी साहित्य पुरवावे. तज्ज्ञ शिक्षकांच्या मार्गदर्शनाची सोय करावी. मातृभाषेतील व्याकरण विषयासाठी स्वतंत्र तासिकेची तसेच शिक्षकांची सोय करावी. क्रीडांगण शाळेपासून दूर असल्यास व्यायाम व खेळांच्या तासिकांची योजना शाळेच्या वेळाव्यतिरिक्त करावी;  विद्याथ्र्यांच्या सोयीची असावी.

वर्गवेळापत्रके व शिक्षक वेळापत्रके हा शाळेतील शैक्षणिक कार्यक्रमाच्या नियोजनाचा महत्त्वाचा कणा आहे. या वेळापत्रकानुसार प्रत्येक शिक्षक आपल्या अध्यापनाचे त्रोटक (Sketchy) वार्षिक नियोजन करू शकतो. काही शाळांत प्रत्येक महिन्याचे सविस्तर अध्यापन नियोजन करवून घेण्याची प्रथा आहे. यासाठी त्यांना सविस्तर नोंदवह्या देण्यात येतात. त्या महिनाअखेरीस मुख्याध्यापकाकडे सादर करावयाच्या असतात. जिल्हा मुख्याध्यापक संघ यात विशेषत्वाने पुढाकार घेऊन असे नियोजनाचे कार्य हाती घेऊ शकेल व छापील स्वरूपात ते देऊ शकेल.

वेळापत्रके - वर्ग-वेळापत्रक व शिक्षक-वेळापत्रक

शाळेत शैक्षणिक व अभ्यासपूरक कार्यक्रम राबवत त्यासाठी अनेक प्रकारची वेळापत्रके असली तरी आपल्या वर्ग-वेळापत्रक व शिक्षक-वेळापत्रक यांचा विचार करावयाचा वेळापत्रक हे शाळेचे घड्याळ आहे. त्याप्रमाणे काम काटेकोरपणे वालले तर शाळेतील कार्यक्रम यशस्वी होतात.

वर्ग-वेळापत्रक व शिक्षक-वेळापत्रक हे ज्येष्ठ शिक्षक किवा पर्यवेक्षक तयार करतात. परंतु मुख्याध्यापकांनी त्यांच्याकडून गोष्टी निश्चित करवून घ्याव्यात

साधारणपणे ३५ मिनिटांचा एक अशा तासिका आठवड्याची व दिवसांची संख्या.

मुख्याध्यापक, उपमुख्याध्यापक व पर्यवेक्षक यांच तासांची संख्या.

विषय-शिक्षक व त्यांना द्यावयाच्या विषयांची विषयांना असणाऱ्या तासिकांची संख्या.

कोणत्या विषयांना जोडून तासिका द्यायच्या ह्याची निश्चिती.

अभ्यासपूरक उपक्रमांची, सांस्कृतिक काम पाहणा शिक्षकांना कोणते तास मोकळे द्यायचे याची निश्चिती.

खेळांचे तास साधारण कोणत्या वेळी व किती निश्चिती.

कार्यानुभव, चित्रकला, हस्तकठी, शास्त्र या विषयांसाठी विशेष वर्गखोल्या किती व कोणकोणत्या वर्गांना तेथे न्यावयाचे याची निश्चिती. एकदा तरी त्या वर्गानी तेथे नेता येईल असा विचार करावा.

यांची निश्चिती झाल्यावर वेळापत्रक तयार करताना खाली घटकांचा गोष्टींचा विचार करावा. अर्थात ही काही तत्त्वे आदर्श जी असली तरी प्रत्यक्षात त्यांचा सर्वांनाच उपयोग करता येईल असे नाही. शेवटी वर्गखोल्या, शिक्षकांची संख्या, त्यांचा शैक्षणिक दर्गा, इत्यादींचा तसेच त्या त्या परिसरात कोणती परिस्थिती आहे याचा विचार करून तडजोड करावी लागतेच हे खरे. पण या तत्वांची किमान माहिती असावी व शक्य होईल तोवर त्यांचा वापर करावा.

साधारणपणे गणित, शास्त्र, इंग्रजी हे विषय बौद्धिकदृष्ट्या अवघड समजले जातात. ह्या विषयांचे तास सुरुवातीला असावे, त्यातल्या त्यात दुसरा तिसरा असावा.

लागोपाठ कठीण विषय नसावेत. कठीण विषयानंतर कृतिशील असे तास असावेत.

प्रयोग, हस्तकला, चित्रकला यांना जोडून दोन तास असावेत.

शिक्षकांनाही लागोपाठ तास न देता त्यांना दोन तासानंतर मोकळा तास मिळेल असे पाहावे.

वेगवेगळ्या वर्गांना वेगवेगळ्या शिक्षकांची नियुक्ती कशी करावयाची याची काही मार्गदर्शक तत्त्वे वेळापत्रके करण्यापूर्वी निश्चित केली जावीत म्हणजे एकंदरीत कार्य विभागणीत वस्तुनिष्ठता येते.

शाळा वेळापत्रक / शालेय वेळापत्रक - काही मार्गदर्शक तत्त्वे पुढीलप्रमाणे देता येतील : 

पदवीचा विषय व अध्यापन पद्धती यांनुसारच विषयाचे अध्यापन देण्यात यावे.

दहावीचे वर्ष हे शालांत परीक्षेमुळे महत्त्वाचे ठरते. शालांत परीक्षेच्या निकालांना शाळेच्या गुणवत्तेच्या दृष्टीने समाजामध्ये अजूनही महत्त्व दिले जाते याकडे डोळेझाक करता येणार नाही. यासाठी शाळेतील अनुभवी व चांगल्या शिक्षकांना या वर्गाच्या तासिका प्रथम याव्यात. शालांत परीक्षेच्या उत्तरपत्रिका तपासण्याचा अनुभव असलेल्या किंवा त्या परीक्षेचे प्राश्निक असलेल्या शिक्षकांना त्यातल्या त्यात ह्या वर्गासाठी प्राधान्य द्यावे.

विद्याथ्र्यांची जर गुणवत्तेप्रमाणे तुकड्यांमध्ये विभागणी केली असेल तर उच्च गुणवत्तेच्या तुकड्यांना चांगले शिक्षक अशी विभागणी करण्याकडे कल असतो. परंतु अशा शिक्षकांची खरी गरज मागे पडलेल्या विद्यार्थ्यासाठी अधिक असते. त्यांच्या कार्यक्षमतेचा लाभ कच्च्या विद्यार्थ्यांनाही होऊ द्यावा. मात्र याचबरोबर काळजी घेतली पाहिजे की नवख्या, अननुभवी व कच्च्या शिक्षकांना उच्च गुणवत्तेच्या वर्गाना शिकविण्यास सांगू नये. त्यामुळे ते अडचणीत येण्याची शक्यता असते. ठरावीक वर्गाना शिकविण्याच्या अनुभवापेक्षा कमी जास्त गुणवत्तेच्या विद्यार्थ्यांना शिकविण्याचा वैविध्यपूर्ण अनुभव आपल्या सहकाऱ्यांना देणे हे तसे इष्टच ठरेल. 

इयत्ता ५वी ते ७वी (व आता आठवीपर्यंत) हा उच्च प्राथमिक स्तर मानला जातो. या ठिकाणी शासकीय नियमानुसार प्रशिक्षित पदवीधर व डी.एड्. शिक्षकांचे प्रमाण निश्चित आहे. ५वीच्या वर्गात नवीन विद्यार्थी येत असल्याने त्यांच्या तयारीसाठी काही चांगले अध्यापक इयत्ता ५वीस आवर्जून नियुक्त करावेत.

वरील मार्गदर्शक तत्त्वांच्या चौकटीत शिक्षकांनी विशिष्ट वर्ग व विषयाचे प्राधान्य दिले असेल तर व जर ते देता येणे शक्य असेल तर ते देण्याचा जरूर प्रयत्न करावा.

वेळापत्रके तयार करण्यासाठी आवश्यक ती माहिती प्राप्त झाल्यावर पूर्वनिश्चित मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार प्रत्यक्ष वेळापत्रके तयार करण्याच्या पायऱ्या थोडक्यात पुढील प्रमाणे मांडता येतील.

वेळापत्रके तयार करण्यासाठी उपमुख्याध्यापक, पर्यवेक्षकांचे सहकार्य घेणे अप